Budowa Muru

Uniemożliwić próby ucieczki!

Wydarzyło się to 17-ego sierpnia 1962 roku w punkcie granicznym Checkpoint Charlie w Berlinie na oczach światowej opinii publicznej, i jedno ze zdjęć, które zostały wówczas zrobione, stało się synonimem morderczego systemu granicznego NRD. Żołnierze niosą martwe ciało. Jest to Peter Fechter, który w trwających godzinę mękach wykrwawił się tam i zmarł, któremu odmówiono medycznej pomocy. Jeden z żołnierzy straży granicznej patrzy skonsternowany w kierunku fotografów i bzykających aparatów. Tego, co się właśnie stało, nie może "przetrawić". Między sprawcami i świadkami tego zdarzenia stoi od 13-ego sierpnia 1961 roku Mur, wzniesiony rzekomo w celu zapewnienia pokoju. Jednak w rzeczywistości chodzi o to, aby rządzeni pozostali wierni rządzącym.

Naród decyduje się aż do całkowitego zamknięcia granic 13-ego sierpnia 1961 roku na ucieczkę, tysiące obywateli opuszcza NRD, w niektórych miesiącach liczbę uciekinierów można było porównać z liczbą mieszkańców małego miasta. Ponad czterdzieści lat upłynęło od rozpoczęcia budowy Muru. W Berlinie i dookoła miasta było to około 150 kilometrów, jeden odcinek przebiegał także między Bergfelde przy torfowisku Herthamoor i Hohen Neuendorf. Znajdowały się tutaj następujące ulice: Florastrasse, Gartenweg, Berliner Strasse, Adolfstrasse, Ludwigstrasse, Paulstrasse, Burghardstrasse, Feuerleinstrasse, Remanestrasse, Bodelschwinghstrasse, Scharfschwerdtstrasse, aż do Stolper Strasse i Parkstrasse.

Granica między okolicznymi terenami i Berlinem Zachodnim była strzeżona już wiele lat wcześniej, coraz bardziej rygorystycznie. W 1948 roku zostaje stworzony "pierścień dookoła Berlina". W 1952 roku można przeczytać w dzienniku ustaw NRD: "Zleca się Ministerstwu ds. Bezpieczeństwa Państwa NRD podjęcie niezwłocznych kroków w celu wzmocnienia ochrony linii demarkacyjnej między NRD i zachodnimi strefami okupacyjnymi." W 1952 roku ma miejsce akcja "Robactwo" (przymusowe wysiedlenie z wynoszącego 5 km obszaru zamkniętego). 31-ego stycznia 1953 roku zostaje zamknięte przejście dla pieszych do Frohnau itd. itd.

O zamykaniu granic w sierpniu 1961 roku informuje miejscowe kierownictwo partyjne:

"... Ponadto podjęto decyzję, aby zakończyć problem przekraczania granic do końca sierpnia 1961 roku. Odnośnie tego zastosowano szereg środków, m.in. zostało utworzonych 7 grup, które konsekwentnie rozmawiały z osobami przekraczającymi granicę. 07.08.1961 roku odbyło się nadzwyczajne posiedzenie aktywu partyjnego. Na tym posiedzeniu podjęto decyzję o zabezpieczeniu miejscowości Hohen Neuendorf. Zastosowano tutaj szczególne środki. W przypadku niepożądanych zajść (prowokacje przeciwnika) jest od razu przygotowanych do walki 20 towarzyszy, którzy są w sztabie operacyjnym. Zostaną oni wezwani przez miejscowe kierownictwo partyjne. Kierow-nik zakładu VBB Elmed, towarzysz Lohse, otrzymał polecenie natychmiastowego stworzenia w zakładzie grupy bojowej. To polecenie zostało wykonane. Sekretarze BPO, Elmed, Mebak, Konsum, szpital oraz szkoły zostały zobowiązane  do niezwłocznego utworzenia komitetów zakładowych przeciwko handlowi ludźmi.

Zostało to wykonane przez zakłady i instytucje, w nocy 13-ego sierpnia 1961 roku nasi towarzysze byli przy wywołaniu alarmu o godzinie 2.00 bardzo szybko gotowi do walki. W ten sposób udało się nam zająć o godzinie 3.00 najważniejsze punkty w naszej miejscowości. Przy realizacji środków, co do których decyzję podjął rząd, o zamknięciu granic, jak również o rozwiązaniu problemu przekraczania granic i o przesiedleniu negatywnych elementów ze strefy przygranicznej w głąb kraju, towarzysze wykonali te prace skrupulatnie."

Robocze sprawozdanie miejscowego kierownictwa partyjnego
Hohen Neuendorf, 16.12.1961 r.

Jakie "negatywne elementy" powinno się przesiedlić, zostaje uwiecznione na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady z  27.08.1961 roku i jednocześnie podaje się uzasadnienie: "mieszka w obrębie 100 metrów od granicy", "podejrzenie o zamiar ucieczki i nawiązywanie kontaktów z zachodnią stroną", "bezpośrednia strefa przygraniczna (ulica Berlińska nr 1 i 2)", "rodzina należy do sekty", "skargi Radzieckiego Komendanta", nawiązywanie kontaktów z radzieckimi żołnierzami". Od ciężaru zarzutu zależało nowe miejsce zamieszkania. Istniały trzy możliwości: "przesiedlenie na terenie miejscowości", "przesiedlenie na terenie okręgu" i "przesiedlenie poza okrąg". Nie są to ostatnie wydalenia: Wiosną 1962 roku ónastępują pod nadzorem policji granicznej i Rady Gminy" dalsze. Zostaje uwieczniona duma: "Opróżniono wszystkie mieszkania, poza drobnymi resztkami (przetwory i moszcz). Poza tym na strychu wisi jeszcze bielizna do wyschnięcia." Na koniec zostaje zanotowane: "We wszystkich domach wypuszczono wodę z wodociągów i zakręcono kurki na gaz."

Ofiara zastrzelona przy przekraczaniu Muru: Marienetta Jirkowski
(25.08.1962 - 22.11.1980)

"W dalszym ciągu trzeba bezwzględnie robić przy próbach nielegalnego przekraczania granic  użytek z broni palnej, i należy się pochwała towarzyszom, którzy skutecznie użyli broni palnej", powiedział Erich Honecker w 1974 roku w jednym z okręgów Narodowej Armii Ludowej. Później były w akcji posterunki graniczne, które w godzinach porannych 22-ego listopada 1980 roku strzelały do Marienetty Jirkowski i zabiły ją. Próba ucieczki miała miejsce w Hohen Neuendorf, na ulicy Florastrasse. Marienetta Jirkowski chciała pokonać razem z dwiema innymi osobami umocnienia graniczne. Obu młodym mężczyznom udała się ucieczka, natomiast Marienetta zmarła przed południem w szpitalu w Henningsdorf.

W protokole narady o bezpieczeństwie Rady Gminy z 09.12.1980 roku można lapidarnie przeczytać: "22.11.1980 roku miała miejsce ucieczka dwóch męskich obywateli. Sprawozdawcą był major Sauer z pułku granicznego nr 38, garnizon w Henningsdorf, który nie uważał śmierci za godną wspomnienia. Jeszcze raz powołuje się na nocne wydarzenia 22-ego listopada 1980 roku, w protokole narady o bezpieczeństwie z 23.12.1980 roku zostało zapisane: "Jednak w sobotę, 20.12.1980 roku, miała miejsce prowokacja ze strony Berlina Zachodniego, z powodu przekroczenia granicy, które nastąpiło 22.11.1980 roku. Na wysokości nasypu kolejowego został postawiony w Berlinie Zachodnim drewniany krzyż." Także te słowa pochodzą od sprawozdawcy majora Sauera.

Mur rozsypał się po 28 latach. Życzenie Ericha Honeckera, żeby Mur stał jeszcze po stu latach, nie uległo spełnieniu. Rządzeni protestowali ponownie krzycząc "My jesteśmy narodem" oraz domagając się nowych wyborów i odrzucali otoczony murem socjalistyczny raj.

Od 9-ego listopada 1995 roku tablica na podwórzu domu dziecka na Stolper Strasse w Hohen Neuendorf upamiętnia upadek Muru. Powinny zostać również upamiętnione początek budowy Muru oraz jego ofiary!

Tekst: Jürgen Radtke, zdjęcia: Franz Noerling, reprodukcja: "Armia Ludowa" (1966)

wr"ć do spisu treści